Kendimi Neden Durduramıyorum?

Melike Şahan

Sürekli göz kırpmaktan diş gıcırdatmaya, tırnak yemeden kafa sallamaya dek birçok istemsiz davranışa neler yol açıyor? Ailelerin hangi hataları bu sıkıntıları artırıyor? İşte istemsiz davranışlar hakkında bilmeniz gerekenleri, alınabilecek önlemleri ve ergoterapinin buradaki rolünü gelin hep beraber bu yazımızda inceleyelim. Tourette sendromu …

Tourette sendromu dediğimiz tik bozukluğu; çocukluk döneminde başlayan, etiyolojisi (nedeni) ve patofizyolojisi konusunda bilgileri sınırlı, karmaşık bir nöropsikiyatrik bozukluktur. Tourette sendromunun (TS) ana belirtileri; süreklilik gösteren ani, hızlı, istemsiz, yineleyici ve ritmik olmayan motor ve vokal tiklerdir. Belirtilerin gidişi şiddetli olabilir ve bireyin işlevselliği ciddi anlamda etkilenebilir.

1) Motor Tikler

Basit motor tikler şunları içerir;

•Kol veya kafa sallama

•Göz kırpma

•Yüz ekşitmesi

•Ağız seğirmesi

•Omuz silkme

Ancak bunlarla sınırlı değildir. Karmaşık motor tikler, birden fazla kas grubunu veya hareket kombinasyonlarını içerir ve görünüşte daha yavaş ve daha maksatlı olma eğilimindedir (örn. Atlama, dönme).

2) Vokal Tikler

Vokal (fonik) tikler bir ses üretir.

Basit vokal tikler;

•Havlama benzeri sesler çıkarmak

•Tekrarlayan boğaz temizleme

•Öksürme

•Başkasının söylediklerini tekrarlamak

•Haykırma

•Koklama

•Küfür

Peki Bu Tik Bozukluğunun Oluşmasına Neler Sebep Oluyor?

Çocuk yaşta; günlük yaşantının karmaşası, okulda çetin rekabet ortamı, okul uyumunda sorunlar, sınav stresi, başarısızlık kaygısı, ailelerin mükemmeliyetçi yaklaşımları, otoriter çocuk yetiştirme yöntemleri veya disiplinsizlik, eve kardeş gelmesi, ev içi geçimsizlik, sağlık sorunları, akran ve kardeş anlaşmazlıkları, boşanma, istismar ve ihmal edilme gibi etmenler çocukta baskı yaratarak istem dışı hareket bozukluğuna neden olabilir.

Belirtilerin Görülme Yaşı Ve Durumu

  • Tikler ortalama 6-7 yaşında başlamakla birlikte, vokal tiklerin çıkışı genellikle daha geç olup 11 yaş civarındadır.
  • Tiklerin en şiddetli olduğu dönemler 7-15 yaşları arasıdır
  • Tipik olarak tikler hemen hemen her gün ve gün içinde birçok kez ortaya çıkar, giderek artan veya azalan dalgalı bir seyri olabilir.

TOURETTE SENDROMUNUN SEBEP OLDUĞU ZORLUKLAR

  • Ev, anaokulu veya okul ortamında talimatlara uymada problem.
  • Sınırlı kelime bilgisinden kaynaklı olarak alıcı dili gelişmemiştir ve talimatları anlamakta zorluk yaşar.
  • Başkalarıyla etkileşimler sırasında, TV şovları ve filmler izlerken ve kitap okurken şakaları ve mecazi dili anlama da problem yaşar.
  • Konuşmayı öğrenme, konuşma anlaşılırlığı ve netliği zayıftır.
  • Yetersiz güç ve dayanıklılık nedeniyle bir gün boyunca süreci yönetemeyebilir.
  • Aktif olmayan bir yaşam tarzına yol açan spor faaliyetlerine katılmak, obezite, diyabet, kardiyovasküler hastalık veya benzeri durumlar gibi sağlıkla ilgili diğer sorunların riski fazladır.
  • Becerilerinin farkına vardıklarında benlik saygısı ve güven, konusunda akranlarından geridedir.
  • Kötü beden stabilitesi (core stability) nedeniyle ince motor becerileri (örn. Yazma, çizim ve kesme), yani kollarının ve ellerinin kullanımını desteklemek için güçlü bir temelleri yoktur.
  • Kişisel bakım görevlerini tamamlamak (örneğin ayakkabı bağcığı yapmak, düğmeler, fermuarlar, çatal bıçak takımı kullanmak) onlar için zorlayıcıdır.
  • Çocuk kendi kendini düzenleme ve davranışlarını uzun süre boyunca bir göreve katılmak için uygun şekilde organize edemez.

Tourette sendromunu genel hatlarıyla kavradığımıza göre ergoterapist olarak bizler neler yapabiliriz bunu açıklayalım. Öncelikle her hastalıkta olduğu gibi tourette sendromunda da interdisipliner bir tedavi izlemek çok önemlidir. Bu interdisipliner ekipte doktrolar, dil ve konuşma terapistleri, ergoterapistler, psikolog, aile ve bakım verenler yer alabilir.

TOURETTE SENDROMUNDA ERGOTERAPİ

  • Yetenekleri geliştirme: Kademeli olarak artan beceri alanlarını geliştirmek.
  • Sosyal hikayeler: Düşünme süreçleri hakkında fikir ve eğitim sağlamak.
  • Okul geçişi: Okula geçişi kolaylaştırmak, profesyonel olarak desteklemek ve gerektiğinde öğretmenlerle irtibat kurmak.
  • Görsel ipuçları: rutini desteklemek ve yeni aktiviteler ya da görevlerde değişiklik yapmak için kullanılabilir.
  • Kaba ve ince motor becerileri: Bir çocuğun kaba ve ince motor becerilerinin mevcut yaş seviyesinin belirlenmesi ve desteklenmesi.
  • Hedefler belirlemek: Çocuk, ebeveynler ve öğretmenlerle iş birliği içinde fonksiyonel ve ulaşılabilir hedefler belirlemek, böylece terapinin ilgili herkese faydalı ortak bir odağı olmalıdır.
  • Ebeveynleri, bakıcıları, öğretmenleri ve çocuğun tourette sendromu ve bir çocuğun göstermesi gereken yaşa uygun becerileri konusundaki bakımıyla ilgilenen diğer kişileri eğitmek.
  • Göreve dayalı bir yaklaşımla doğrudan beceri öğretimi.
  • Yönetim stratejileri: Çocuğa evde, okulda ve toplumda yardımcı olacak yönetim stratejileri / fikirleri sağlamak.
  • Aktivite katılımı: Aktivite katılımını teşvik etmek için alternatif yollar sağlamak.
  • Tüm vücudu (kaba motor) ve el becerisini (ince motor) desteklemek için gerekli temel becerileri geliştirmek;
  • denge ve koordinasyon
  • güç ve dayanıklılık
  • dikkat ve uyanıklık
  • vücut farkındalığı
  • hareket planlaması
  • Uyku problemlerine yönelik yaşam tarzı düzenlemeleri. 

Siz de eğer çocuğunuzda touretto sendromunun belirtilerini gözlemliyorsanız en kısa zamanda alanında uzman bir ergoterapiste danışmanızı tavsiye ederim.

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz