Şizofrenide Ergoterapi

Stj. Erg. Melike ŞAHAN

ŞİZOFRENİ NEDİR ?

Şizofreni bir bireyin ruh halini, davranışlarını, hareketlerini, gerçeği algılayış şeklini ve düşüncelerini çarpıtarak değiştiren, ailesi ve sosyal çevresi ile ilişkilerini bozan psikotik bir hastalıktır. 

BELİRTİLERİ NELERDİR?

  •  Hezeyanlar( Delüzyon / Sanrı)
  • Halüsinasyonlar
  • Asosyallik belirtileri gösterme
  • Günlük yapılan işlerden zevk almama
  • İletişim kurmakta zorluk
  • Motivasyon kaybı

Bunlar şizofrenin belirtileri arasında gösterilebilir.

Hastalık nedeniyle ortaya çıkan problemlerin fazlalığı ve karmaşıklığı, çeşitli profesyonellerin interdisipliner çalışmasını gerektirir. Psikiyatrist, psikolog, ergoterapist, psikiyatri hemşiresi, sosyal hizmet uzmanı ve aile interdisipliner ekibin üyelerindendir. Peki ergoterapi bunun neresinde ?

ERGOTERAPİ DEĞERLENDİRMESİ

Ergoterapi değerlendirme yaparken birey merkezli hareket eder. Birey için anlamlı olan, hoşuna giden ve olanaklı olabilecek aktiviteleri değerlendirmeye alır.

 Ergoterapist ilk değerlendirmede bireyin güçlü ve güçsüz yanlarına, becerilerine ve bireydeki bozulmalara odaklanır. Danışanın günlük yaşam aktivitelerine katılımını değerlendirme ve gözlemleme yoluyla teşhis aşamasında katkıda bulunur. 

Değerlendirmede diğer önemli bir faktör ruh sağlığı bozukluğu olan bireyin beceri düzeyidir. Birey için önerilen aktivite, bireyin beceri düzeyine uygun ve gerçekçi olmalıdır. 

 Şizofreni tanısı olan bireylerde aktivite performans düşüklüğünü gösteren göstergeler, hijyen ve kişisel bakım eksikliğidir. Bireyin performansı değerlendirilirken, bireyin öz bakımını gerçekleştirebilme durumu aktiviteyi yaparken gözlemlenmelidir. 

Şizofreni tanısı olan bireylerin aktivite rol dengesinin düşük olduğu belirlenmiştir. Hatta çoğunun rollerinin farkında olmadığı, dolayısıyla da ne yapmaları gerektiği ile ilgili bilgilerinin olmadığı görülmektedir. Bu nedenle, değerlendirmede esas olan noktalardan biri  bireyin rollerinin ele alınmasıdır.

Düşünce içeriği dağınık ve dezorganize davranışları olan bir danışanın görüşme ve değerlendirmeye konsantre olması zor olacağından genellikle en iyi ve güçlü değerlendirme aracı klinik gözlemlerdir. 

ERGOTERAPİ MÜDAHALESİ

 Müdahale planlarken, bireyin ihtiyaçları, istekleri ve tercihleri ön planda olmalıdır. Özellikle şizofreni tanısı olan bireylerin farklı hastalık belirtileri ve kişilik özelliklerine sahip olduğu görülmektedir. Dolayısıyla yapılacak tedavi planı da bireye özel olmalıdır.

Şizofreni tanısı olan bireylerde ergoterapinin en önemli rolü, danışanların yetişkin rollerini yerine getirebilmelerine yardımcı olmaktır. Rollerin gerektirdiği günlük yaşam aktivitelerini öğretme, bu bireylerin yaşamlarını organize etme ve stres düzeylerini azaltmada yardımcıdır.

Müdahale danışanın işlevsellik düzeyine göre toplumsal katılımı iyileştirmeye odaklanmalıdır. Ergoterapi programı genellikle günlük yaşam aktiviteleri, yaratıcı aktiviteler ve egzersiz aktivitelerinden biri veya birkaçını içerir ve asıl amaç bireyin yaşam kalitesini arttırmaktır.

Peki şizofrenide kullanılan en yaygın ergoterapi müdahaleleri nelerdir?

  • Yaşam becerileri eğitimi
  • Bilişsel rehabilitasyon
  • Desteklenen istihdam
  • Desteklenen eğitim
  • Sosyal ve kişilerarası beceri eğitimi
  • Yaşam dengesi müdahalesi
  • Biofeedback ve farkındalığı artırılmış tedavi yöntemleri

Yukarda bahsedilen ergoterapi müdahaleleri yapılan değerlendirme sonucuna göre bireyin ihtiyacına ve işlevsellik durumuna göre bireysel seanslar veya gruplar şeklinde yürütülmektedir. Bireysel seanslar çocuk bakımı, bütçe yönetimi gibi bireyin ihtiyaçlarına özgü olarak planlanır. Taburculuk sonrası planlama yine sürekli destek açısından bireysel olarak yürütülür. Bireysel yürütülen diğer bir program ise mesleki değerlendirme ve rehabilitasyondur. Ergoterapi grupları arasında kişisel bakım grupları, yaratıcı aktivite grupları, basit egzersiz grupları, sosyal beceri eğitimleri, stres yönetimi ve başa çıkma becerileri gibi eğitimler yer alır. Kişinin ihtiyaçlarına göre kişi merkezli değerlendirme ile hangi gruplara girebileceği planlanır ve ergoterapist tarafından yürütülür.

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz