Romatoid Artritli Kadınlarda Serbest Zaman Fiziksel Aktiviteleri Performansı ve Öz Yeterlilik Düzeyi

Yazan: Ahmet Can Arslan

Performance in leisure-time physical activities and self-efficacy in females with rheumatoid arthritis

Romatoid artrit, eklem harabiyetine yol açan, kronik bir rahatsızlıktır. Son yıllarda bulunan birçok medikal tedavi metotları ve ilaçlara rağmen hala günlük yaşamda ciddi sıkıntılara sebebiyet vermektedir.

R.A hastası kadınlarda post menapozal osteoporoz ve coroner kalp hastalıkları riski çok yüksektir. Uluslararası çalışmalarda da yine R.A nın kadınlarda daha efektif olduğu görülmektedir.

Ağrı günlük yaşam aktivitelerinde sürekli efora, fonksiyon bozukluklarına ve psiko-sosyal çöküşe neden oluyor. Ağrının artışı hastalığın seyriyle beraber, anksiyete ve kadın cinsiyet faktörleriyle ilgileşim gösteriyor. R.A aynı zamanda kronik yorgunluk (dinlenme ile azalmayan) oluşturabilmektedir.

Bundan birkaç on yıl öncesine kadar fiziksel aktiviteler R.A da fazla önerilmiyorken şimdiki çalışmalar bu çıkarımı yalanlıyor. Önceden görülmüş eklem hasarı olmayan hastalarda (yani hali hazırda bir ekleminde yıkım olmayan) yüksek yoğunluklu ağırlık kaldırma egzersizlerinin eklem harabiyetini azaltarak günlük yaşamda fonksiyonel yeterliliği arttırdığını ortaya koyuyor.

Yapılan çalışmalar göstermektedir ki fiziksel aktivite fonksiyonel yeterlilik sağlar, ağrı ve sabah tutukluğunu azaltarak öz yeterliliği geliştirmektedir.

Güncel çalışmalara göre az ve orta seviyeli fiziksel aktiviteler bile sağlığı geliştiriyor. Ayrıca yoğun aktivite de sağlıklı ve R.A lı kadınlarda sağlığı geliştiriyor. Sosyal ve rekreasyonel aktivitelerin kaybı ise psikolojik strese sebep oluyor.

 Bu çalışmada;

Demografik değişkenler, sağlık ölçümleri ve öz yeterlilik açısından serbest zamanlarında aktif ve daha az aktif bireylerde farklılık olup olmadığı

Kadınların ne derecede LTPA (Leisure Time Pysical Activities- Serbest Zaman Fiziksel Aktiviteleri) katılımı sağladığını ve hangi aktiviteleri yaptıkları

Son yılda LTPA performansının değişimi

Kişisel faktörler, sağlık durumu, öz yeterlilik ve LTPA performansı arasında bir ilişki olup olmadığı araştırılmıştır.

Çalışma 258 kadın üzerinde yapılmıştır.

Sonuç:

Bu çalışma temel olarak, öz yeterlilik inancının artışı ve ağrı, yorgunluğun azalışı ile serbest zaman fiziksel aktivite performanslarında artış görülmektedir.

Aynı şekilde yüksek eğitim seviyesi, istihdam ve genç yaş serbest zaman fiziksel aktivitelerine katılımı arttırmaktadır.

RA’lı kişilerin osteoporoz ve kardiyo-vasküler hastalıklar gibi olumsuz ikincil sağlık koşullarına daha eğilimli olması, RA popülasyonunun bu alt grubunda sağlıklı bir yaşam tarzını teşvik etmeyi özellikle önemli kılmaktadır

Özellikle, serbest zaman fiziksel aktivitelerinde yaşlı olan ve / veya işsiz ve düşük öğrenim görmüş yaşlı insanlarla ilişki kurmaya yönelik stratejiler ve müdahaleler geliştirmek önemlidir.

 Daha önceki bir çalışma doğrultusunda bu çalışma, serbest zaman fiziksel aktivitelerine katılımın, öz yeterlilikte, fonksiyonda artışa ve ağrı, yorgunluk, hastalık düşüncesi ve anksiyetede azalmaya sebep olduğunu göstermiştir.

Bu çalışma, daha geniş bir LTPA yelpazesinin gerçekleştirilmesinin de romatoid artritli kadın popülasyonunda daha olumlu sağlık faktörleri ile ilişkili göründüğünü göstermiştir.

Ergoterapinin özü, insanların aktivite alanlarının değeri üzerine inşa edilmiştir.

Bizler hayatımız süresince her hareketimizde anlamlı ve amaçlı çalışma, dinlenme, kişisel bakım ve serbest zaman etkinlikleri arasında bir denge kurmak üzere çalışırız. Romatoid artrit gibi kronik hastalıklar bu dengeyi bozabilir. Bununla beraber serbest zaman aktivitelerini de tehdit eder.

Bu çalışma göstermektedir ki serbest zaman fiziksel aktivitelerine az katılan bireyler çok katılan bireylere göre katılımlarını daha kötü düzeylere düşürebilmektedir.

Bundy (2009) anlamlı serbest zaman aktivitelerine katılma yeteneğini kaybetmenin kişinin kimliğini etkileyebileceğini savunmaktadır. Motivasyonu arttırmak için ergoterapistler ve diğer sağlık profesyonellerinin serbest zaman fiziksel aktiviteleri çeşitleri açısından geniş bir yelpaze oluşturmalıdırlar. Böylelikle hastalar kendilerinin keyif alacağı en uygun olanı bu spektrum içinden seçebilirler.

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz