Otizmli Çocuklarda Uyku

Melike Şahan’ın Kaleminden

Otizm spektrum bozukluğu çocukluk çağı nörogelişimsel bozuklukları içinde yer alan, sosyal-iletişimsel alanda belirgin yetersizlikler, sınırlı, tekrarlayıcı davranışlar ve ilgi alanları ile karakterize bir bozukluktur. Peki otizmli çocuklarda görülebilecek uyku problemleri nelerdir? Ev ortamında uyku problemlerini çözmek için kullanılabilecek stratejiler nelerdir? Daha iyi bir uyku rutini nasıl oluşturulur? Gibi soruların cevaplarını gelin bu blog yazımızda inceleyelim.

Dinlenme ve Uyku Problemleri OSB tanılı çocuklarda en sık yaşanan uyku problemleri arasında gece uykuyu başlatmada güçlük, yatağa gitmeye karşı direnç, sık gece uyanmaları, azalmış uyku etkinliği ve toplam uyku süresi, düzensiz uyku saatleri, gündüz uyku hali, sirkadiyen ritim bozukluğu ve REM bozukluğu yer almaktadır.OSB tanısı olan çocukların sabit uyku rutini ile uyuma ve uyanma saatleri genellikle yoktur. OSB tanısı olan çocuklarda en sık görülen uyku sorunu davranışsal insomniadır. Daranışsal insomnia, duygu düzenlemedeki sorunlar, ebeveynin uygun olmayan tutumu, uyku hijyeninin kötü olması sonucu ortaya çıkar.OSB tanılı çocuklarda uyku problemlerinin çok sık görülmesinde genetik, alerjik, psikolojik (depresyon, anksiyete, ayrılık kaygısı, duygu düzenleme becerilerinde zayıflık), fizyolojik (demir eksikliği, üst solunum yolu enfeksiyonu, astım), ifade edemedikleri ağrı veya gastrointestinal sistem sorunlar (kabızlık, ishal, reflü, kolik, süt alerjisi, karın ağrısı) ve davranışsal ( komutlara uyma güçlükleri, uyku esnasında dikkatini başka şeylere kaydırma) faktörler etken olabilir.Ev Ortamında Uyku Problemlerini Çözmek için YapılabileceklerÇocuğunuza uygun bir uyku programı seçerken başarılı olmak için dikkat etmeniz gerekenler: • Yaşam tarzınıza uygun fikirleri tercih edin. • Planın işe yarayıp yaramadığını görmek için zamanınız ve enerjiniz olduğunda planı uygulamaya başlayın. • Küçük değişikliklerle başlayın ve diğer değişiklikleri zamanla sürece dâhil edin. • Sabırlı olun. • Değişiklikleri görebilmek için başladığınız bir uygulamayı en az iki hafta sürdürünRahat Bir Uyku Ortamı Oluşturmak Güvenli ve sessiz bir uyku ortamı oluşturmak çocuğunuz için önemlidir. Çocuğunuzun uyuduğu yerde geceleri kendine ait bir uyku alanı olmalıdır. Bu yer çocuğun kendi yatağı olabilir veya bir yatağın paylaşılan bir bölümü olabilir ama mutlaka her gece aynı yer olmalıdır. Yatak odası rahat olmalıdırÇocuğunuzun yattığı odanın ısısı çok iyi ayarlanmalıdır. Oda ne çok sıcak olmalıdır ne de çok soğuk olmalıdır. Oda karanlık olmalıdır ama çok karanlıksa çocuğun yattığı odaya kısık ışıklı bir gece lambası koyup tüm gece açık bırakabilirsiniz. Eğer odanın içine geceleri sokak ışığı giriyorsa ve sabahları güneş ışığı giriyorsa pencereye daha kalın veya koyu renkli bir perde takabilirsiniz.Gece oda sessiz olmalıdırÇocuğunuz uykuya dalma aşamasındayken evde telefon, televizyon, müzik sesi gibi seslerin olmamasını sağlamak en iyisi olacaktır. Çünkü bu tarz sesler gece aniden kesilirse çocuğunuz uyanabilir. Hiç ses olmamasına dikkat edin. Çevrenize dikkat edin OSB tanısı olan çocuklar tipik gelişim gösteren çocukları rahatsız etmeyecek seslerin farkında olabilirler. Ev aletlerinden gelen sesler veya musluğun damlatması gibi sesler uykularını etkileyebilir. Aynı zamanda OSB’li çocuklar geceliklerinin ve nevresimlerinin dokularına karşı hassas olabilirler. Bunlardan çocuğunuzun etkilenip etkilenmediğini öğrenmeye çalışın. Mesela, çocuğunuz dar mı yoksa bol gecelikler mi tercih eder ya da hafif mi yoksa ağır mı örtü tercih eder?Daha iyi Bir Uyku Rutini için ÖnerilerÇocuğunuzda daha iyi bir uyku rutini oluşturmak için aşağıdaki maddelere dikkat ediniz; Rutinde yer alan etkinlikler mutlaka çocuğun sessiz olan yatak odasında yapılmalıdır (banyo yapma, diş fırçalama gibi aktiviteler hariç). Rutinin her gece aynı sırayla yapılması gerekmektedir. Bu durum çocuğunuz için rahatlatıcı olacaktır.Yaşça küçük çocuklar ve OSB tanısı olan çocuklar için rutindeki her basamağı hatırlamasını kolaylaştırmak için bir görsel çizelge veya yapılacaklar listesi (örneğin resimlerin, kelimlerin veya her ikisinin bulunduğu bir çizelge) kullanmak faydalı olacaktır. Bu durum çocuğunuzun uyku rutinini aynı sırayla gerçekleştirmesi gerektiğini ve rutinde aynı etkinliklerin olacağını görmesini sağlayacaktır. Hazırladığınız görsel çizelge diğer aile üyelerinin veya bakıcıların da aynı sırayı takip etmesini kolaylaştıracaktır. Resim kullanımı etkili olmazsa onun yerine nesne kullanarak bir rutin oluşturabilirsiniz. Uyku rutinindeki her aşama, o aşamada kullanılan bir nesne tarafından yansıtılabilir.Çocuğunuz için hangi etkinlikler uyarıcı etki yapıyor ve hangi etkinlikler sakinleştirici etki yapıyor bunu belirleyin. Çocuğunuzu sakinleştiren etkinlikler onun uyku rutini alışkanlıklarının bir parçası olmalı, uyarıcı etki yapan etkinlikler de akşamın daha erken bir saatine taşınmalıdır. Örnek vermek gerekirse, çocuğunuz için banyo aktivitesi sakinleştirici değil de uyarıcı bir etki oluşturuyorsa, bu etkinliği daha erken saatlerde gerçekleştirin.

KAYNAKÇA https://apps.apple.com/us/app/ergotizm/id1598346423https://play.google.com/store/apps/details?id=com.

ErgotizmTubitak.

ErgotizmBohlander, AJ. ve Orlich, F. ve Varley, CK. (2012). Kuzey pediatrik klinikleri. Düzkantar, A. (2016). Beceri Öğretimi. Diken, I.H. (Ed.)Otizm spektrum bozukluğu gösteren bireylerle etkileşen bakım personeli, eğitici ve ailelerin eğitimi programı içinde (s. 61-84). Istanbul. T.C. Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı / Unicef.

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz