Mutluluk Travmasındayım!

Rana DURMUŞ’un Kaleminden

Düşünün, sahip olmayı çok istediğiniz bir şeyi başardığınızda ne kadar sevinmiştiniz değil mi? Bir süre sonra ne oldu, her şey büyüsünü yitirdi mi? Peki neden böyle bir hal aldı? 

“O arabayı almalıyım” dersiniz, alırsanız daha mutlu olacağınızı düşünürsünüz. “O kızla/erkekle birlikte olmalıyım” dersiniz, olursanız daha mutlu olacağınızı düşünürsünüz. “o telefonu almalıyım” dersiniz, alırsanız daha mutlu olacağınızı düşünürsünüz.

Tam tersi de tamamen geçerlidir. “arabam yanarsa çok mutsuz olurum”, “sevgilim beni terk ederse yıkılırım”, “okulu bitiremezsem mahvolurum” vs.

Halbuki öyle değil. Az çok stabil bir mutluluk seviyemiz vardır. Yaşamımızdaki olaylar elbette ki bu mutluluk seviyesini azaltır ya da artırır, ancak mutluluk seviyemizde oluşan bu fark, sandığımızdan çok daha kısa sürer.

İnsan bir sakatlık yaşadıktan sonra ya da boşandıktan ya da piyangodan büyük ikramiye kazandıktan, ya da istediği o eve kavuştuktan bir süre sonra mutluluk seviyesi, kendi normlarına döner. İnsanın en büyük yanılgısı, yaşamda karşılaştığı olayların mutluluğu üzerinde oluşturacağı etkiyi doğru tahmin etmesi ancak bu etkinin süresini çok yanlış hesaplamasıdır.

İlk başlarda haz duyduğumuz şeylere giderek alışmanın sonucunda artık hoşlandığımız şeylerden haz alamamaya başlıyoruz. Hazzın giderek azalması aslında bizim beklemediğimiz bir durumdur. Bu durum çoğu zaman hayal kırıklığına ve pişmanlığa neden olur. İnsanların iyi ya da kötü, yaşamlarındaki her türlü değişikliğe uyum sağlama sürecine hedonik adaptasyon denir. Tıpkı karanlıktan aydınlığa çıkınca gözlerin ışığa alışması ya da odadaki en ağır kokuyu bile belli bir süre sonra hissetmememiz gibi fizyolojik adaptasyonların psikolojik versiyonu diyebiliriz.
İnsanoğlunun yaşadığı ortama uyum sağlayabilmesi, işlevsel olabilmesi ve hayatta kalabilmesi için adaptasyon çok önemlidir. Hepimiz günlük yaşamımızda farkına varmadan birçok şeye uyum sağlıyoruz. Bilimsel olarak da sinaptik plastisite ile her adaptasyon mümkündür.

Hedonik adaptasyon (hazza uyum) 1970’li yıllarda Brickman ve Campbell adlı iki psikolog tarafından ortaya atılmış bir kavramdır. Bu kavram daha sonra 1971 yılında Michael Eysenck tarafından daha basit bir hale getirilmiş ve “mutluluk çarkı” (hedonic treadmill) biçimini almıştır. Bu teoriye göre her insanın mutluluğu, ulaşabileceği en yüksek seviye ve düşebileceği en alçak seviye belli olmak üzere bu iki sabit nokta arasındaki değişimden ibarettir.

Hedonik adaptasyon, insanların hem iyi hem kötü olaylara uyum gösterme eğilimini ve bu nedenle bir süre sonra aynı mutluluk seviyelerine geri dönmelerini ifade eder. Örneğin yapılan çalışmalar piyango kazanan insanların diğerleri ile karşılaştırıldığında sadece bir miktar daha fazla mutlu olduklarını göstermiştir. Bu kişiler belli bir zaman sonra eski mutluluk seviyelerine geri dönmüşlerdir.

O zaman şöyle diyebiliriz;

İnsan her şeye alışır ve her şey geçicidir.

Mühim olan zihnimizi sadece mutluluğa veya sadece mutsuz olmaya odaklamamaktır. Ömrümüzün ne tamamen mutlu ne de tamamen mutsuz geçmeyeceği aşikardır.

Zihin, bulunduğu yerden nereye kaçarsa kaçsın mutsuz oluyor ve bunun gizliden ödenen duygusal bir bedeli oluyor. Zihni susturmak için düzenli meditasyon yapmak ya da anda kalmayı sağlayacak, zaman algısını unutturan uğraşlar yaratmak, insanı uzun vadede daha mutlu ve dingin kılıyor. İşte ergoterapi tamda bu noktada hayatımıza giriyor. Serbest zamanlarınızı aktif serbest zaman aktiviteleri ile taçlandırmaya ne dersiniz?

Hatta size bu konuda kendi Ergoterapistiniz olmayı önersem ne dersiniz? Sizi en çok mutlu edecek aktiviteyi anlamlı amaçlı şekle uyarlayıp günlük rutinlerinizin arasına ufaktan dahi olsa koyup zihninizde dönüp duran düşünceleri susturmaya var mısınız? 😊

Unutmayalım; Nasıl aydınlığı tarif etmek için karanlığın içinden geçmek gerekiyorsa, belki de mutluluğu tanımak için mutsuzluğun adını koymak gerekiyor.

Mutluluğa erişebilmeniz ve en önemlisi koruyabilmeniz dileğimizle.

Sevgiler.

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz