Kronik Böbrek Hastalığında Ergoterapi

Melike Şahan

Kronik böbrek hastalığı (KBH), böbrek işlevinin uzun bir süreçte ilerleyici kaybı ile karakterizedir. Kronik böbrek hastalığı giderek daha fazla küresel bir halk sağlığı sorunu olarak kabul edilmektedir. Peki kronik böbrek hastalığının nedenleri nelerdir? Kronik böbrek hastalarında görülen semptomlar nelerdir? Ergoterapinin kronik böbrek hastalığında rolü nedir? Gibi soruların cevaplarını gelin bu blog yazımda hep beraber inceleyelim.

KRONİK BÖBREK HASTALIĞI NEDİR?

Kidney Disease: Improving Global Outcomes (KDIGO) kılavuzunda KBH; böbreğin yapısını ve işlevini etkileyen heterojen hastalıklar için genel bir terimdir ve hipertansiyon, diyabet, obezite ve primer böbrek bozukluklarında hızlanan yaşa bağlı böbrek fonksiyonlarının azalması ile ilişkilidir. KBH; 3 aydan daha fazla bir süredir sağlığa etkileri olan böbrek yapı veya fonksiyon anomalileri olarak tanımlanmaktadır.

KRONİK BÖBREK HASTALIĞININ NEDENLERİ:

KBH’nın hem kalıtsal hem de edinsel birçok nedeni vardır. KBH’ye yol açan nedenlerin dağılımı ülkeye, cinsiyete, yaşa ve ırka göre farklılıklar gösterir. ABD Böbrek Veri Sistemi SDBH’na yol açabilen 50 farklı neden (diabetes mellitus, hipertansiyon, ileri yaş, ailede KBH öyküsü, obezite vs) belirtmiştir. Ülkemizde yapılan CREDIT çalışmasında KBH açısından risk oluşturan komorbid durumlar incelenmiştir. Dislipidemi %76,3, aktif sigara kullanımı %35,2, hipertansiyon %32,7, abdominal obezite %32,1, metabolik sendrom %31,3, obezite %20,1, diyabetes mellitus %12,7, oranında saptanmıştır. Geçmişte KBH’na yol açan en önemli neden glomerülonefritler iken, günümüzde en sık nedenler diyabet ve hipertansiyondur.

KRONİK BÖBREK HASTALIĞINDA YAYGIN GÖRÜLEN SEMPTOMLAR (BELİRTİLER):

  • Erken evre böbrek yetmezliği
  • Böbrek fonksiyonlarını kötüleşmesi
  • Son dönem böbrek hastalığı
  • İştah kaybı
  • Normal olmayan derecede açık veya koyu ten
  • Anemi
  • Yorgunluk ve güçsüzlük
  • Uyuşukluk
  • Solunum güçlüğü
  • Deride his değişiklikleri
  • Mide bulantısı
  • Nefesin kokması
  • Ayak ve ayak bileklerinde şişlik
  • Kilo vermeye çalışmadan kilo verme
  • Hıçkırık
  • Yüksek kan basıncı
  • Bilişsel fonksiyonlarda bozulma
  • Gaitada kan
  • Menstrual döngüde değişiklikler
  • Kramplar
  • Uyku problemleri
  • Sindirim sistemi problemleri

HEMODİYALİZ TEDAVİSİNDE ERGOTERAPİ MÜDAHALESİ:

Ergoterapi müdahaleleri KBH koşullarında yaşam kalitesini iyileştirmeyi amaçlayan yeni bir yaklaşım olarak kabul edilebilir. Bağımsızlık ve otonominin elde edilmesi, bireyin yaşam kalitesine ve bütüncül sağlığa sahip olması için gereklidir. KBH tedavisinde ergoterapi uygulamaları, bireylerin etkilenim olan aktivitelerdeki aktivite performansında bağımsızlık ve otonomiyi desteklediği için temeldir. Ergoterapi, aktivite performansının geliştirilmesine odaklanan bir sağlık mesleğidir. Aktivite performansı, Kanada Aktivite Performans Modeli’ne (KAPM) göre kişi, çevre ve aktivite arasındaki etkileşimin sonucudur. Kişi; fiziksel, duygusal ve bilişsel, çevre; fiziksel, sosyal, kültürel ve kurumsal ve aktivite; kişisel bakım, oyun, serbest zaman ve üretkenlik komponentlerinden oluşmaktadır. KBH’nın fiziksel, sosyal ve psikolojik alanlar dahil olmak üzere çok boyutlu etkileri olduğu göz önüne alındığında, hemodiyaliz tedavisi alan bireylerin bu üç alandaki aktivitelerin farklı derecede etkilenimleri olabilir. KBH (Kronik Böbrek Hastalığı) ve SDBH (Son Dönem Böbrek Hastalığı) olan bireyler, artan mortalite (ölüm oranı) ve fonksiyon bozukluğuna yol açabilecek birçok sağlık problemi yaşarlar. Çok sayıda komorbidite (eşlik eden hastalık), fiziksel, duygusal ve sosyal sorunlar, yaşam kalitesinin azalmasına yol açabilir. Ambulasyon (yürüme) zorluğu, denge problemleri, eklem ağrısı ve sertliği, kas spazmı ve zayıflığı, yorgunluk, nöropati GYA’da zorluklara ve fonksiyonel bağımsızlığın azalmasına neden olabilir. SDBH’ı olan bireyler, kontrolleri dışındaki koşullar nedeni ile aktivite seçiminden mahrum kalırlar. Gün içindeki sağlık durumları, genellikle o gün içindeki aktivite seçeneklerinin ne olduğunu belirler.

KAYNAKÇA

İNAL, Ö. (2019). Hemodiyaliz Tedavisi Alan Bireylerde Kişi Merkezli Ergoterapi Müdahalesinin Aktivite Performansı ve Yaşam Kalitesi Üzerine Etkisi. Doktora tezi. Hacettepe Üniversitesi Sağlık bilimleri Enstitüsü, Ankara.

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz