İNMELİ BİREYLERDE SERBEST ZAMAN AKTİVİTELERİNE YÖNELİK ERGOTERAPİ YAKLAŞIMLARININ AKTİVİTE PERFORMANSINA ETKİSİ

İnme, Dünya Sağlık Örgütü tarafından vasküler neden dışında görünürde başka bir neden olmaksızın, hızlıca yerleşip, fokal (veya global) serebral bozukluğa yol açan, 24 saat ya da daha uzun sürebildiği gibi ölümle de sonuçlanabilen klinik durum olarak tanımlamaktadır.

İnmenin etkileri etkilenen beyin dokusunun lokalizasyonuna ve büyüklüğüne göre değişebilmektedir. İnme kaynaklı en sık motor problemler görülür. Motor problemler de belirli bir kas grubunun kontrol kaybı, mobilite kısıtlılığı gibi farklı şiddet seviyelerinde bulunabilir.

İnme sonrasında fiziksel yapılardaki bozukluklardan aktivite katılımını ciddi oranda etkilenmektedir. İnmeli bireylerin %25 ile %74’ünde günlük yaşam aktivitelerinde yardımlı veya tam bağımlı olduğu belirtilmiştir (Miller, Murray, Richards ve ark, 2010). Bireyler aktivite dengesinde problem yaşayabilirler. Aktivite performans kapasiteleri fiziksel, bilişsel ve psiko-sosyal kapasitelerini, sağlıklarını ve iyi olma hallerini etkileyecek şekilde etkilenebilir.

Ergoterapistin rolü, hastaların günlük yaşamı devam ettirebilmeleri için gerekli olan becerilerini tekrar kazandırmak, yetersiz geldikleri yerde yeni stratejiler öğreterek kişilerin GYA’da maksimum bağımsızlıklarını sağlamaktır.

İnme sonrasında iyi bir motor iyileşme olmasına rağmen serbest zaman aktivitelerine katılım azalmaktadır (Drummond ve Walker, 1995). Serbest zaman aktiviteleri eğitimi ile inmeli bireylerin fiziksel ve emosyonel fonksiyonellikleri artırılabilir (Roley, Barrows, Brownrigg ve ark, 2008). Serbest zaman aktivitelerine katılımın, bireylere anlamlı aktivitelerine katılımını etkileyen fonksiyonel kısıtlılıklarını analiz etmelerine ve bu aktivitelere tekrar katılım için strateji geliştirmelerine yardımcı olmaktadır.

Çalışmanın amacı;

  1. Serbest zaman aktiviteleri temelli kişi merkezli ergoterapi yaklaşımlarının inmeli bireylerin aktivite performansına etkisini incelemek
  2. İnmeli bireylerin serbest zaman aktivite performanslarını etkileyen algılanan faktörleri incelemek

Çalışmaya bir yıldan uzun süredir hemipleji olan 16 birey dahil edildi. Bireyler ilk görüşmede ortalama 60-90 dakika süren değerlendirmeye alındı. Daha sonra her bir birey, haftada 2 seans olmak üzere 8 hafta boyunca serbest zaman aktivitesi temelli, kişi merkezli müdahale programına dahil edildi.

Bireylerin aktivite performansı ve memnuniyet düzeylerini değerlendirmek için Kanada Aktivite Performans Ölçümü (KAPÖ) kullanıldı ve ergoterapi müdahalesi öncesi değerlendirmeleri için yarı-yapılandırılmış görüşme yöntemi uygulandı.

KAPÖ’de belirtilen serbest zaman aktivitelerinden bireyler için en önemli olanının seçilmesi ile mevcut aktiviteye ilişkin analiz ve değerlendirmeler gerçekleştirildi. Müdahalelerde hem nitel hem de nicel verilerden elde edilen bulgular ışığında aktivite performansını etkileyen etmenlere odaklanıldı. Müdahaleler 8 hafta boyunca, haftada 2  seans olmak üzere devam etti.

Nitel görüşmelerden bireylerin serbest zamanlarında yaptıkları ve yapmak istedikleri aktivite performanslarını kolaylaştıran ve kısıtlayan kişisel ve çevresel etmenleriyle ilgili algıları ile ilgili bilgilere ulaşıldı. Tüm bireylere bilgilendirme ve farkındalık eğitimi verildi.

 Bu bağlamda bireylerin rehabilitasyonu için kullanılan birey merkezli yaklaşımlar aşağıdaki başlıklar çerçevesinde şekillendirildi;

  • Kişisel faktörler ile ilgili müdahaleler
  • Psiko-sosyal beceri eğitimi
  • Aktivite ile ilgili faktörlere uygulanan müdahaleler
  • Çevresel faktörler ile ilgili müdahaleler

SONUÇ

Bireylerin aktivite gerekliliklerini tanımlama ve belirleme açısından herhangi bir problem saptanmadı. Bireylerin aktivite bölümünün gerekliliklerini yapma aşamasında ise problemler yaşadıkları belirlendi. Motor problemi olan bireylerle aktivite üzerinde motor beceri eğitimi ve uyumlandırma, aktivite ile ilgili faktörlerde problemi olan bireylere aktivite uyumlandırma, psiko-sosyal problemi olan bireylerle bireysel görüşme ve çevresel faktörlerde problemi olan bireylere de aile/çevre görüşmesi ve eğitimi uygulandı.

Tüm bu bulgular ışığında; serbest zaman aktiviteleri temelli kişi merkezli ergoterapi müdehalesinin bireylerin aktivite performanslarını arttırdığı görülmüştür.

KAYNAKÇA

Miller, E. L., Murray, L., Richards, L., Zorowitz, R. D., Bakas, T., Clark, P., et al. (2010). Comprehensive overview of nursing and interdisciplinary rehabilitation care of the stroke patient: a scientific statement from the American Heart Association. Stroke, 41(10), 2402-2448.

Drummond, A., & Walker, M. (1995). A randomized controlled trial of leisure rehabilitation after stroke. Clinical Rehabilitation, 9(4), 283-290

Roley, S. S., Barrows, C. J., Brownrigg, S., Sava, D. I., Talley, V., Voelkerding, K., et al. (2008). Occupational therapy practice framework: domain & process 2nd edition. American Journal of Occupational Therapy, 62(6), 625.

Aran, O. T., & Kayıhan, H. İnmeli Bireylerde Serbest Zaman Aktivitelerine Yönelik Ergoterapi Yaklaşımlarının Aktivite Performansına Etkisi. Ergoterapi ve Rehabilitasyon Dergisi7(1), 1-10.

Stj. Erg. Fatıma AKDAŞ

DİĞER İÇERİKLERİMİZE GÖZ ATTINIZ MI?


Ergoterapi hakkında daha fazla bilgi için tıklayınız.

Diğer blog yazılarımıza ulaşmak için tıklayınız.

Diğer makalelerimize ulaşmak için tıklayınız.

100 başarılı ergoterapist serimiz için tıklayınız.

Ergoterapi Haber Ajansı (EHA) için tıklayınız.

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz