Hiperleksi Aslında Nedir?

Hiperleksi dediğimizde ‘disleksi, öğrenme  güçlüğü, hiperaktivite’ gibi bir çok kelimenin zihninizden geçtiğini tahmin ediyoruz. Peki ya hiperleksi olan bireylerde 3 yaşında cümle okuyabildiklerini söylesek..

Hiperleksi günlük yaşamda sık sık duyduğumuz bir kelime olmadığı için tahmin etmesi zor bir durum olduğunu biliyoruz. Gelin hiperleksi nedir, hiperleksili bireylerin günlük hayatta yaşadığı durumlar nelerdir beraber inceleyelim.

Hiperleksi; erken gelişen okuma becerisi ve buna eşlik eden dil problemleri, öğrenme ve sosyalleşme yeteneğinde sorunları olan bir gruba verilen addır. Hiperleksik çocuklar, 2 yaşına gelmeden uzun kelimeleri hecelemeyi, 3 yaşından önce ise cümleleri okumayı öğrenir. Genellikle davranış bozuklukları, otizm gibi durumlarla beraber görülebilirken nadiren tek başına da görülebilmekte. Bu ayrımdan dolayı özellikle yabancı kaynaklarda Hiperleksi 1,2 ve 3 olarak ayrılmış.

• Hiperleksi 1: Nörotipik olarak gelişmiş erken yaşta okuma, harf tanıma.

• Hiperleksi 2: Otizmle beraber görülen erken yaşta okuma, harf tanıma.

• Hiperleksi 3: Otizm özellikleri olan fakat otizm  tanısıalmamış kişilerde görülen erken yaşta okuma

Peki ya hiperleksili bireylerin özellikleri neler, günlük yaşamda neler yaşıyorlar?

Okumaya erken başladıklarını söylemiştik peki ya ne kadar erken? Hiperleksili bireyler ebeveynler veya bakım verenler tarafından öğretilmese de kelimeleri 18-36 ay arasında kelimeleri ve sayıları  tanıyıp okumaya başlarlar, harflere ve sayılara fazlasıyla ilgilidirler. Örnek vermek gerekirse oyuncak araba yerine mıknatıslı harfler daha çok ilgilerini çeker. Fakat okuduklarını anlamakta güçlük çektiklerini belirtmek gerek

-Sözlü dili anlamakta ve iletişim kurmakta  güçlüklergörülebilirken görsel ve işitsel hafızaları oldukça iyidir. Bu durumun  konuşma becerisini etkilediği bilinmektedir. Görülebilecek etkilere örnek verecek olursak;

• Ekolali,

• İfade edici dili tuhaf bir şekilde öğrenme ve manasını anlamadan cümle yapısını ezberleme,

• Konuşmayı başlatma ve sürdürmede zorluklar,

• Konuşmalarının içerisinde bol bol tekrarladıkları kelimeler veya kendilerine özgü sözcükler görülebilir.

Duyusal hassasiyetler görmek mümkündür.  Bunlar özellikle işitsel, koku ve dokunsal  hassasiyetlerdir.

Önceki maddelerdeki sorunlara ek olarak eşlik eden aynılıkta ısrarcılık, ani duygusal geçişler, anksiyete, kendine özgü korkular gibi özellikler sosyal yaşamı etkileyebilmektedir İşte tüm bu özellikler erken yaşta uzmanların koordineli  (ergoterapist, dil ve konuşma terapisti gibi)  müdahalesini  ve günlük yaşamdaki sorunları ortadan kaldırmayı gerektirmektedir.  Biz ergoterapistlerin başlıca hedeflerini;

  1. -Ebeveyn, bakım veren eğitimi,
  2. -Ev ve okul ortamı değerlendirmeleri ve düzenlemeleri,
  3. -Duyusal hassasiyetlere yönelik terapi programı,
  4. -Akademik ve sosyal becerileri için özellikle el yazısına, okul rutinlerine, sosyal etkinliklerine yönelik program,
  5. -Günlük yaşam aktivitelerine yönelik müdahale programıolarak özetleyebiliriz.

Stj.Erg. Nisa LÜLECİ

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz