Hep Benimle

İlknur Terdi

  Bacağımı oynattığımı söylüyorum ama inanmıyorlar. Hepsi anlam veremediğim bir şekilde bakışlarını dikiyor üzerime. Biliyorum olmadığını ama hissediyorum. Bacağımın ağrıdığını hissediyorum. Bacağımı oynatabildiğimi hissediyorum. Biliyorum yok ama var işte…

  Ampute bireylerin çoğundan buna benzer birçok cümle duyabilirsiniz. Bacağım yok, kesildi ama ben neden hâlâ hissediyorum? Niye hâlâ canım yanıyor? Zaten bedeninizden bir uzvunuzun kesilmesi hem psikolojik hem fiziksel hem de sosyal açıdan birçok zorluğa yol açabilir. Bununla birlikte olmayan uzvunuzun ağrısını çekmek oldukça zor bir durum olsa gerek.

  Ampute bireylerin birçoğunun en çok yakındığı bu durum nedir peki?

hep benimle

Fantom Ağrı

   Fantom ağrı Hayalet Uzuv Sendromu olarak da bilinmektedir. Fantomun kelime anlamı hayali demektir.

   Savaş, deprem, yaralanmalar, kangren, bazı hastalıklar gibi birçok nedenden dolayı herhangi bir uzvun kesilmesinden sonra hâlâ kesilen uzuvda ağrı, yanma, kasılma, karıncalanma vb. hissetme durumudur.

Fantom Uzuv Hissi

   Kesilen uzvun hâlâ yerindeymiş gibi hissetme durumudur.

Güdük Ağrısı

   Kesilen uzuvdan sonra kalan parçada ortaya çıkan ağrıdır.

Fantom Ağrısı Neden Olur?

  Bazı nedenlerden dolayı (savaş, deprem, yaralanmalar…) uzuvlarını kaybetmiş kişiler psikolojik, fiziksel, sosyal birçok yönden zorluk çekerler. Bu ağrı her ne kadar başlangıçta psikoz bir durum olarak değerlendirilse de aslında hem psikolojik hem de nörolojik bir hastalıktır. Beynin ağrıyla ilgili merkezlerinin bu ağrıyı ortaya çıkardığı düşünülmektedir. Fantom ağrısı hava değişiklikleri, uzuv kesildikten sonra kalan parça üstüne baskı, duygusal stres ve yorgunluk gibi nedenlerle tetiklenir.

Fantom Ağrısı Kimlerde Görülür?

  Savaş, deprem, yaralanmalar, sakatlıklar, kazalar vb. nedenlerden ötürü uzvunu kaybetmiş kişilerde görülür. Uzuv kesilmeden önce ağrı çoksa operasyondan sonra fantom ağrının görülme ihtimali daha yaygındır. Bazı hastalarda operasyondan sonra zamanla azalma gösterip ortadan kalksa da bazen uzun yıllar boyunca devam edebilir.

Fantom Ağrı Belirtileri

Ampütasyondan sonraki süreçte kesilmiş uzuvda ağrı hissetme

Bıçaklama, kramp, iğnelenme, batma, yanma olarak tanımlanabilecek ağrı

Kısa süreli, sık ya da sürekli ağrı

Tedavi Yöntemleri

İlaç tedavisi

– Elektroterapi Uygulamaları: Tens, ultrason, biofeedback ile ağrı azaltılmaya çalışılır.

– Ayna Terapisi – Mirror Box: 1990’lı yıllarda Ramachandran ve arkadaşı  ampute kişilerin çektiği hayalet(fantom) ağrısını iyileştirmek için kullanmıştır. Sağlam uzuv aynanın önüne, fantom uzuv ise aynanın arkasına yerleştirilir. Aynada yansıyan uzuv sağlam uzuv olduğundan hareket normal gözükür. Doğru hareket gözlemlendiği için doğru yanıt çıkacak. Yani bir çeşit algı oyunu oynanıyor beyne karşı. MS, felç, fantom ağrısı gibi hastalıklarda ağrıyı azaltmada etkili olduğu görülmüştür. (Fantom ağrısı olan bireylerden fantom ağrının azaldığına dair olumlu geri dönüş alınmış.)

– Fantom Egzersizleri: Ampute ekstremite aynı pozisyonda kaldığı için yorgunluğa ve ağrıya neden olmaktadır. Tekrarlı olarak yapılan egzersizler sonucunda gevşeme meydana gelir ve fantom ağrısının azaldığı hissedilmektedir.

Ergoterapinin Rolü

  Fantom ağrının psikolojik ve nörolojik kaynaklı olduğu bilinmektedir. Fantom ağrı amputeleri olumsuz etkileyebilir ve amputelerin günlük yaşam aktivitelerini zorlaştırabilir. Bireyin bağımsızlığını sağlamak, odak noktasını dağıtmak, Ampute uzuvdan çekmek için anlamlı ve amaçlı aktiviteler belirlenir ve uygulanır.

  Bireyler dış ortamdan soyutlanabilir, günlük yaşam aktivitelerini gerçekleştirmede zorlanabilirler. Ergoterapistler bireylerin katılımını arttırmak için aktivite eğitimi verir.

  Bireye fantom ağrıyı, terapötik yöntemlerini anlatır. Bireye ağrı kontrol yöntemlerini anlatır. Sıcak-soğuk uygulamalarını öğreterek ağrının artması önlenebilir.

hep benimle

     Ağrı Değerlendirmesi: Ergoterapistlerin bireyin ağrısını değerlendirir. Örneğin VAS ölçeği.

  Burada bireyden ağrıyı derecelendirmesi istenir. Birey 0 ile 10 arasından ağrısını belirten sayıyı seçer ve 10 üzerinden bir ağrı derecesi belirlenir. Yetişkinlerde 0-10 arasından belirleyebilirken çocuklar bunu tam olarak anlayamayabilir. Bunun için aşağıdaki yüzler ile ağrının derecesini seçebilirler.

Ağrı Günlüğü: Ergoterapistler danışanından ağrı günlüğü isteyebilir. Kişini gün içerisinde yaptıklarını ve ağrı derecesini not etmesi gerekmektedir. Ağrısı yoksa da onu ve o gün yaptıklarını belirtmeli. Böylece kişinin ağrısındaki artma ve azalmalar gözlemlenebilir.

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz