Görme Yetersizliği Olan Bireylerde Günlük Yaşam Aktiviteleri

Melike Şahan’ın Kaleminden

Görme, günlük yaşam aktiviteleri ve diğer okupasyonları gerçekleştirmede çok önemli role sahip olan bir duyudur. Görme yetersizliği cerrahi, farmakolojik tedaviler ve optik düzeltmelere rağmen iyileştirilemeyen bozukluklardan kaynaklanmaktadır ve bireylerin okupasyonel performanslarını farklı şekillerde etkilemektedir. Dünyada ve Türkiye’de ergoterapistler hem görme engelli ve az gören bireylere özelleşen kliniklerde hem de pediatri veya geriatri diğer klinik çalışma alanlarında, görme yetersizliğine sahip bireylerin günlük yaşam aktivitelerine katılımlarını arttırmak için kişiye özgü ve okupasyon temelli müdahaleler planlamakta ve uygulamaktadırlar.

Yetişkin bireylerde görme bozukluklarına yol açan birçok hastalıktan bahsedilebilir. Travmatik beyin yaralanmaları, inme, tümörler, parkinsonizm ve multipl skleroz en sık kalıcı görme problemlerine yol açan tanı gruplarıdır. Bu hastalıklar genellikle sensorimotor, bilişsel sistemler gibi çoklu sistemleri de etkilediğinden okupasyonel performans problemlerinin görme bozukluklarından nasıl etkilendiğini değerlendirmek ve bu problemlere yönelik müdahaleleri planlamak zorlaşmaktadır. Görmenin diğer nörolojik sistemlerle olan karmaşık ilişkileri ve bazen diğer duyulara “rehberlik eden” görevleri düşünüldüğünde ergoterapistin bu sisteme ait bulguları değerlendirmesi önem arz etmektedir.

Görme problemi yaşayan bireylerin en sık şikayet ettiği okupasyonlar arasında ev içi günlük yaşama aktiviteleri, okuma-yazma, fonksiyonel mobilite, araç kullanma, yemek yapma, alış veriş yapma ve temizlik bulunmaktadır.

DEĞERLENDİRME

Görme yetersizliğine sahip bireylerin okupasyonel performanslarının değerlendirilmesi okupasyon temelli müdahalelerin ilk aşamasında yer alır. Uygulanacak değerlendirmelerin bireyin okupasyonları hakkında en iyi bilgiyi sağlaması; açık ve ulaşılabilir müdahale hedefleri oluşturmaya yardımcı olması beklenir. Bu amaçla terapistlerin bilgisi, tecrübesi, farklı değerlendirme araçlarına olan aşinalığı ve çalıştığı ortamın getirdiği zaman ve maliyet kısıtlamalarını göz önünde bulundurarak uygun değerlendirmeyi seçer.

Okupasyon değerlendirmeleri, yapılandırılmış aktivite analizi, Kanada aktivite performans ölçeği gibi teşhisten bağımsız test bataryaları veya görme yetersizliğine spesifik okupasyonel değerlendirme ölçeklerini kullanmayı içerebilir. Görme yetersizliği olan bireylerin günlük yaşam aktivitelerinin değerlendirilmesinde kullanılan ölçekler aşağıdaki gibidir.

  • Ulusal Göz Sağlığı Enstitüsü Görme İşlevleri Anketi
  • Görme Bozukluğu Etki Anketi
  • MNread
  • Home Environment Lighting Assesssment (Ev Çevresi Aydınlatma Değerlendirmesi)

ERGOTERAPİ MÜDAHALELERİ

Görmenin çevreyi tanıma ve çevre ile etkileşimde bulunmada çok önemli bir fonksiyon olduğu düşünüldüğünde görme yetersizliğine sahip bireylerin günlük yaşam aktivitelerindeki performansları da önemli biçimde etkilenebilmektedir. Okuma ve yazma gibi önemli becerilerin kaybı ve özellikle yaşlı bireylerde düşme ve kaza yaşama olasılığının artışı bireylerin yaşam kalitesini, bağımsızlığını ve okupasyonel iyilik halini olumsuz yönde etkilemektedir. Fonksiyonel görmeyi arttırmayı amaçlayan aktivite uyarlamaları ile yardımcı cihazlar ve çevre düzenlemeleri, görme yetersizliği olan bireylerin günlük yaşam aktiviteleri performansını arttırmayı amaçlayan ergoterapi müdahaleleri arasında yer almaktadır. Bu müdahale yöntemleri kişinin ihtiyacına göre birlikte de kullanılabilmektedir. Bunların yanında hastalıkla ilgili bilgilendirmeler, öz yönetim becerileri eğitimi gibi diğer müdahaleler ergoterapistler tarafından sıklıkla uygulanmaktadır.

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz