Epilepsiye Dair

Erg.Yeliz Umuzlar

Epilepsi beyinden kaynaklanan ve tekrarlayan nöbetlerle kendini gösteren nörolojik bir hastalıktır. Nöbetler beyin hücreleri olarak bilinen nöronların anormal, artmış elektriksel aktiviteleri sonucu, kişinin bilincinde ve hareketlerinde görülen kısa süreli değişikliklerdir. Sinir hücrelerinin normal işlenişini bozan ani ve aşırı bir elektrik deşarjı olan nöbetler; kişinin davranışlarında, bilincinde değişiklikler meydana getirir. Epilepsi zihinsel ya da psikiyatrik bir hastalık değildir fakat zihinsel yetersizliği olan bireylerde normal popülasyona oranla daha sık epilepsi görüldüğü yapılan araştırmalarca saptanmıştır. Epilepsi birden çok nöbetin ortaya çıkması sonucu oluşur bu sebeple tek bir nöbetin geçirilmesiyle epilepsi tanısı konulmaz. Bir nöbet kasılma, boş bakma, kontrolsüz hareketler vb. gibi farklı formlarda kendini gösterebilir. Nöbet sıklığı kişiden kişiye göre değişiklik gösterir. Bazı kişiler her gün nöbet geçirirken bazılarında ise bu süre daha uzun olabilir. Epilepsi beyni etkileyen farklı birçok nedenden meydana gelebilir. Bu nedenler bazen bilinebilirken (genetik, doğumda meydana gelen problemler, gelişimsel bozukluklar, beyin travmaları, enfeksiyonlar vb.) bazen de bilinememektedir. Ayrıca epilepsi; tüm yaş, ırk, sosyal sınıf ve ülkelere görülmektedir.

Beyinin nöbet geçirdiği bir seviye vardır ve bu seviyeye nöbet eşiği denilmektedir. Beyin olgunlaştıkça nöbet eşiği de doğru orantıda yükselmektedir. Çocukluk ve ergenlik çağında nöbet geçirilme oranı daha fazladır bunun sebebi bazı çocukların nöbet eşiğinin düşük olmasından da kaynaklanır. Nöbetler beyinin bir kısmında ( parsiyel- fokal) başlayabildiği gibi tüm beyinde (jeneralize) de başlayabilir. Epilepsi nöbetleri denilince akla genellikle kasılma nöbetleri gelse bile kasılma olmadan olan nöbetlerin de olduğu bilinmelidir.

Çocuk ve ergenlerin nöbet geçirdiğine dair gözlenen bazı belirtiler;

  • Nedensiz bir şekilde aniden yere düşmesi
  • Ritmik bir şekilde başını sallaması
  • Bir anda dalgınlaşıp etrafta olup bitenleri fark edemez hale gelmesi
  • Vücudunda, kol ve ya bacaklarında tekrarlayan sıçramalar olması
  • Kısa bir süre yanıt vermemesi
  • Arka arkaya doğal gözükmeyen hareketler yapması
  • Hızlı bir şekilde gözlerini kırpması
  • Belleğinde boşluklar oluşması
  • Nedensiz bir şekilde ani korku panik veya öfke yaşaması

Çocuk nöbet geçirirken dikkatli bir şekilde gözlemlenmelidir. Her detay olabildiğince akılda tutulmalıdır. Eğer çocuğa ait bir nöbet defteri tutulursa nöbetin genel bir profili ortaya çıkmaktadır. Diğer yandan nöbetlerle karıştırılan durumlar vardır. Bunlara tikler, bayılma, ürperme, ağlarken katılma nöbetleri, baş sallama örnek olarak verilebilir.

Epilepsinin en iyi tedavi yöntemi ilaç ile tedavidir. İlaçlar beyin hücrelerinin aşırı uyarılma durumunu baskılayarak nöbetlerin oluşumunu engellemeyi amaçlar. İlaçlar çoğunlukla olumlu bir sonuç verse de bazı kişilerde epileptik nöbetler devam edebilmektedir. Epileptik nöbetleri tetikleyen bazı durumlar;

  • Stres, heyecan, üzüntü
  • Uykusuzluk
  • Açlık
  • Aşırı yorgunluk
  • Alkol
  • Kafein
  • Yanıp sönen ışıklar
  • Televizyon
  • Bilgisayar
  • Nöbet ilaçlarını içmemek
  • Hormonal değişiklikler

Epilepsi hastalarında psikososyal problemlere, genel popülasyona kıyasla daha fazla rastlanmaktadır. En temel psikososyal problemler arasında sosyal izolasyon, sosyal adaptasyon sorunları, özgüven eksikliği, okul başarısında düşüş, iş bulmada güçlükler ve sosyal ilişkilerin bozulması sayılabilir. Sonuç olarak epilepsinin etkileri bireyin günlük yaşam aktivitelerine katılımını etkilediği görülmektedir. Diğer yandan sadece birey için değil aynı şekilde aile yaşamını da olumsuz etkilemektedir. Aileler çocuklarına konulan tanıyı kabullenmekte zorlanırlar ve özellikle annelerde psikolojik stresi tetiklendiği de görülmektedir. Epileptik nöbetler geçiren bir çocukta dikkat edilmesi gereken bazı noktalar vardır. Bunlardan bazıları;

  1. Epilepsi hakkında bilgi edinilmeli ve hem çocuk hem de çevre bu konuda bilgilendirilmelidir.
  2. Aşırı korumacı bir aile ortamı sunulmamalıdır.
  3. Nöbeti tetikleyen faktörleri hayatından olabildiğince elemine edilmelidir.
  4. Sosyal aktivitelere katılımı desteklenmelidir.
  5. İlaçların düzenli kullanılması gerekmektedir.
  6. Stres yönetimi ve sorunlarla baş etme yöntemleri öğretilmelidir.
  7. Çocuk aşırı derece yorgun, aç ve uykusuz bırakılmamalıdır.

Kaynakça:

  1. Aileler için Epilepsi Rehberi ( Türkiye çocuk Nörölojisi Derneği)
  2. Görgülü, Ü., & Fesci, H. (2011). Epilepsi ile yaşam: Epilepsinin psikososyal etkileri. Göztepe Tıp Dergisi26(1), 27-32.

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz