DUYU BÜTÜNLEME

Yazar: Açelya İntizamoğlu

Duyu bütünleme; duyusal bilgilerin sinir sisteminde ayırt edilmesi, kayıt edilmesi, modülasyonu ve birbirine entegre edilerek organize edilen beyindeki karmaşık süreçlerdir. Duyusal bütünleme süreçlerindeki problemler insan davranışlarında; öğrenmeden motor gelişime, akademik yetenek, dikkat ve davranışa, uykudan yemek yemeye kadar farklı alanlarda sorunlara yol açar.

Duyu bütünleme terapisi; doğru adaptif ve fonksiyonel cevapları açığa çıkarmak amacıyla, bireyselleştiriliş özel programlar şeklinde birebir uygulanan, duyusal anlamda zenginleştirilmiş eğlenceli ve interaktif oyun ve aktivitelerden oluşan bir tedavi şeklidir. Tedavide sinir sisteminin çevresel girdilere ve taleplere yanıt olarak değişebilme kabiliyeti olarak tanımlanan nöroplastisite temel alınarak; beyin sapı seviyesinde işlenen zenginleştirilmiş duyusal fırsatların ve “tam kararında” yapılandırılmış olan; duyu ve motor zorluklarla limbik sistem üzerinde çocuğun motivasyonunu uyararak çocuğu zorlayan ve daha komplex somatomotor adaptif yanıtları ortaya çıkaran sensory- motor aktiviteler kullanılır. Bu aktiviteler görsel, işitsel, taktil, vestibuler, proprioseptif, tat gibi uyaranları içerirken, çocuğun duyusal problemlerine göre terapist tarafından şekillendirilir. Yapılan sistematik ve randomize araştırmalarda, duyu bütünleme terapisi ile çocuklarda özellikle, dikkat, davranışsal ve duygusal düzenleme, bilişsel beceriler, regulasyon, okuma bazlı beceriler, sosyalleşme becerileri, benlik saygısı, oyun becerileri, sensorimotor, ince-kaba motor ve motor planlama alanlarında ve işitsel-görsel algı gibi spesifik duyu farkındalıklarında gelişimler gösterildikleri bildirilmiştir ve gelecekte klinik bağlamda alternatif bir terapi yöntemi olarak umut vad etmektedir.

DUYU BÜTÜNLEME TERAPİSİNİN AMAÇLARI

  • Kişilerin neden belli şekillerde davranışlar sergilediğini / problemler yaşadığını açıklamak,
  • Belirli zorlukları/problemleri düzeltmek için tedavi/müdahale planı yapmak,
  • Müdahale / tedavi programının bir sonucu olarak davranış / problemin nasıl değişeceğini tahmin etmek.

Duyu Bütünleme teorisi üç bölümden oluşur. Birinci bölüm gelişimle ilgilidir ve normal duyu bütünleme fonksiyonunu tanımlar. İkinci bölüm Duyu Bütünleme bozukluklarını tanımlar ve üçüncü bölüm tedavi/müdahale programına rehberlik eder.

1.Öğrenme, hareket ve çevreden gelen duyuları içeri ( MSS ye) alıp işlemleme ve bu duyuları, davranışları planlamak ve organize etmek için kullanma yeteneğine bağlıdır.

2.Duysal işlemeleme kabiliyeti az/zayıf olan bireyler, öğrenme ve davranışı etkileyen uygun/tam aksiyonlar üretmekte zorluk çekerler.

3.Adaptif cevapların çıktığı, duysal olarak verimli interaksiyonlar/aktiviteler, duyusal işlemleme yeteneğini arttırır ve dolayısıyla öğrenme ve davranışı geliştirir.

Duyu Bütünleme teorisi disfonksiyon ve tedavi/müdahale ile ilgili bölümler içerdeğinden dolayı, bir değerlendirme ve tedavi/müdahale teknolojisine sahiptir.

DUYU BÜTÜNLÜĞÜNÜN BOZUKLUKLARININ İŞARETLERİ NELERDİR?

  • Hiperaktivite(Dikkatsizlik, çabuk sıkılma, yerinde duramama, söz kesme,saldırganlık vb.)
  • Dikkat bozuklukları(Odaklanamama,ayırt edememe,dış uyaranlara karşı duyarlı olunması vb.)
  • Davranışsal problemler(Öfke,saldırganlık,şiddet ve karşıt gelme vb.)
  • Sosyal problemler(İletişim kurma eksikliği, arkadaş kuramama,sosyal katılım vb.)
  • Psikolojik problemler(Şizofereni,bipolar,otizim vb.)
  • İşitme problemleri(Kapalı ve gürültülü ortamlarda kulak kapatma veya sürekli ses çıkarma vb.)
  • Konuşma problemleri ve konuşmanın gecikmesi
  • Düşük veya yüksek tonus(Bir nesneyi kavrayamama, taşıyamama veya nesneyi aşırı sıkma bırakmama)
  • Denge problemleri(Bisiklet sürememe,bir yere tırmanamama vb.)
  • Motor koordinasyon problemleri(Çatal kaşık kullanımda gecikme,düğme ilikleme fermuar çekmede zorlanma vb.)
  • Okulda öğrenme güçlükleri
  • Adölesan ve ergenlik problemleri
  • Aşırı hassasiyet(Saç taramama, dokunmaktan kaçınma,tırnak kesmeme vb.)
  • Dispraksi(Motor planlamada bozukluk)
  • Korku ve kaçınma

İzle:  [ai1]

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz