Diyabet Öz-Yönetim Müdahalelerinde Ergoterapinin Rolü

diyabet öz yönetim
diyabet öz yönetim

The Role of Occupational Therapy in Diabetes Self-Management Interventions-Elizabeth A. Pyatak.

Çeviren: Ahmet Can Arslan

Değerli okuyucular, sizler için derlediğim bu makale, Diyabette öz-yönetim ve Ergoterapinin öz-yönetimdeki rolünden bahsediyor. Makalenin önemli ve gerekli noktalarını sizlere sunabilmek için özetledim. İyi okumalar dilerim.

Diyabet Nedir?

Diyabet, insan vücudunda pankreas isimli salgı bezinin yeterli miktarda insülin hormonu üretmemesi ya da ürettiği insulin hormonunun etkili bir şekilde kullanılamaması durumun da gelişen ve ömür boyu süren bir hastalıktır.

Günümüzde birçok insanın yaşam kalitesi, ‘diyabet’ yani yaygın adı ile ‘şeker hastalığı’ sebebiyle azalabiliyor. İyi yönetilebildiğinde varlığı çok fazla hissedilmeyen diyabet, kötü yönetildiğinde ise çok ciddi sonuçlara sebebiyet verebiliyor.

Görme bozukluğu, böbrek yetmezliği, amputasyon (uzuv kesimi), kalp hastalıkları ve inme bu rahatsızlığın ortaya çıkarabildiği rahatsızlıklardan bazıları.

Diyabette Öz Yönetim

Diyabetli hastalarda kan şekeri olması gereken düzeyin üstünde seyrediyor. Bu durumun sebebi Diyabetin türüne göre değişiyor. Ancak tedavide kilit nokta ve asıl hedef kan şekeri düzeyini olması gereken düzeye olabildiğince yakın tutmaktan geçiyor. Bu hedefe ulaşmak için ilaç, diyet ve fiziksel aktiviteler kullanılıyor.

İlaç dışındaki tüm yöntemlerde ise başarıya ulaşmanın anahtarı olarak kuşkusuz ‘öz-yönetim’ yani kişinin kendini denetleme ve kontrol etme becerisi ön plana çıkıyor.

Öz yönetimin sağlanabilmesi için hastanın, hastalığı ve tedavisi ile ilgili bilgilendirilmesine ek olarak tıbbi cihaz kullanımı ve uzman desteği önemli yer tutuyor. Kan glukoz düzeyi, kan basıncı değeri ve kolesterol değerinin hasta tarafından sıkı takip edilmesi öz yönetim için önemli noktalardan.

Tip 1 ve Tip 2 diyabet hastalarında yapılan çalışmalara göre kan değerlerinin sıkı takip edilmesi sayesinde diyabete bağlı ikincil hastalık riski büyük oranda engellenebiliyor.

Amerikan Diyabet Topluluğu diyabet hastalarını;

HBA1C değerinin %7

Kan Basıncı değerinin 130/80 mm Hg

LDL değerinin 100  Üstüne çıkmaması konusunda uyarıyor.

Diyabet hastaları için sürekli olarak insülin enjekte etmek, parmaktan kan şekerine bakmak için delme işlemi yapmak gibi önemli fakat can sıkıcı durumlar öz yönetimin sekteye uğramasına sebep olabiliyor.

Yapılan bir çalışma kan değerini takip etme metodlarının anjina, nöropati (karıncalanma, yanma, uyuşma hissi) gibi sağlık sorunlarının oluşturduğu etkiler ile eşit düzeyde rahatsız edici olduğunu ortaya koyuyor. Tedavi sürecinin böylesine can sıkıcı olması nedeni ile hastaların yarısından daha azı verilen tedaviye tam olarak uyuyor. Bu durum da diyabet hastalığına müdahale konusunda ciddi bir eksik meydana getiriyor.

diyabet öz yönetim

Öz Yönetim ve Ergoterapi

Yapılan bir çalışmaya göre diyabet hastalarının sadece %17’si Ergoterapi servisine yönlendiriliyor. Bunların birçoğu ise az görme durumu sebebi ile yardımcı cihaz ve enerji yönetimi gibi durumlar için meydana geliyor.

Ergoterapi, günlük yaşamın düzenlenmesi ve yaşam şekli değişimini temel alan müdahaleleri ile öz yönetim konusunu daha kolay hale getirebiliyor. Kişinin tıbbi yardımcıların rahatsız ediciliğine olan ihtiyacını en aza indirmeyi hedefliyor.

Ergoterapistler, diyabetli bireylerle ve diğer sağlık profesyonelleri ile birlikte çalışarak, kişiye öz yönetimi sağlaması ve daha önemlisi bunu sürdürebilmesi için gerekli stratejileri geliştirmesinde yol gösterici olarak rol oynuyor.

  • Ergoterapi, öz yönetimin oluşturulması ve sürdürülmesi için;
  • Fiziksel aktivite
  • Diyet programının kişinin kendisine özgü olan hayat akışı içinde düzenlenmesi
  • Kan değeri kontrolü için kolaylaştırıcı stratejiler
  • Diyabetin oluşturacağı ikincil etkiler (amputasyon riski, ayak yanması, inme riski vs.) ve bunlardan korunmak için gerekli yöntemler
  • Stres yönetimi
  • İlaç yönetimi
  • Besin değeri takibi

konularında müdahaleler ile öz yönetimi daha sürdürülebilir hale getiriyor. Bunun yanı sıra Ergoterapistler, fiziksel aktivite ve diyet gibi yöntemlerin neden istikrarlı olamadığını belirleyerek engelleyicileri ortadan kaldırmaya yönelik çalışıyor. Aynı şekilde diyabetli hastalarda çok gerekli olan ayak hijyeni, yaralanmalara karşı koruyucu çevre düzenlemeleri gibi alanlarda da Ergoterapi rol oynayabiliyor.

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz