Dikkatli Ev

Günlük hayat, mesleki yaşam ve spor aktiviteleri gibi birçok alanda ‘‘dikkatim dağıldı’’, ‘‘dikkatsizim’’ gibi ifadeler çevredeki kişilerden duyulur veya bireysel yaşam deneyimlerinde sıklıkla kullanılır. Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB); davranışsal, duygusal, akademik, sosyal ve bilişsel işlevleri etkileyebilen, çocukların yaşıyla uyumlu olmayan davranışsal ve nörogelişimsel bir bozukluktur (1). DEHB tanılı kişilerde self- regülasyon, görevleri sıralama ve planlama gibi üst düzey bilişsel beceri gerektiren yürütücü fonksiyonlarda ve el becerisi, bilateral koordinasyon, postüral denge gibi ince ve kaba motor beceri gibi motor becerilerde problemler görülmektedir. Bu problemler; giyinme, yemek yeme, yazı yazma gibi günlük yaşamdaki aktivitelerde zorlanmayla birlikte sosyal uyumda, akademik becerilerde ve akran ilişkilerinde sorunlara sebep olabilir (2,3).

Ergoterapist, her bireyin biricik olan yolculuğuna eşlik eder. Yolculukta ilk uğranacak durak; terapistin deneyimi ve bilimsel açıdan kanıtlanmış değerlendirmeler aracılığıyla kişinin, çevrenin ve aktivitelerin keşfedilmesidir. Gidilecek yolun haritası ise bu bileşenler Ergoterapist tarafından analiz edildikten sonra kişi ve ailesiyle iş birliği içerisinde ve kişiye özel olarak çizilir. Bu yol haritasında kişi, çevre ve aktivite birbirini tamamlayan ayrılmaz bir bütün olarak ele alınmalıdır. Aktivitelerin büyük bir çoğunluğunun geçirildiği ev, sınıf gibi ortamlara çevresel düzenlemeler uygulamak önemli bir müdahale alanıdır. Çevresel müdahalelerde ergoterapinin önemli parçaları olan ergonomi ve tasarım bilimleri kişilerin anlamlı ve amaçlı aktivitelerine katılımında olumlu veya olumsuz etki edebilir.

Bireylerin yaşam alanlarında kullanmayı sevdiği renkler, tasarımlar, ürünler, eşyaların düzeni, aydınlatma tercihi, oda ısısı ve ev içinde yapılan aktivitelerin her biri birbirinden oldukça farklıdır. Bir konutta oturanın kendi düşüncesini yansıtmak ve bireyin renk tercihlerini ortaya çıkarmak ve böylece görünür yaşam tarzına göre hareket etmek gereklidir (4). Bu sayede kişi için anlamlı olan aktiviteleri belirlemek kolaylaşır ve dikkat süresi ayarlanarak zamanın daha verimli kullanımı söz konusu olabilir. 

Aktivite alanları planlanırken renk armonisinden yararlanılabilir. Renk armonisi, renklerin uyumu demektir. Tek bir rengi kullanmak yerine, birbirine yakın renklerden faydalanarak ahenk oluşturmak için renk çarkında yan yana gelen üç paletten faydalanılabilir. Yan yana üç renkte temel renk ortadakidir ve yardımcı olarak iki yanındaki renk kullanılır. Benzeşik veya analog renk de denilebilir. Analog renk paleti benzer renklerin uyumuyla sakin, huzurlu ve yalın bir tasarım oluşmasını sağlar (5). Sarı-yeşil, sarı ve sarı-turuncu bir analog renk armonisi oluşturur. Kırmızı-turuncu, kırmızı ve kırmızı-mor başka bir analog renk armonisi oluşturur. 

Dikkati bir aktivitede, belirli bir alanda sürdürebilmek için odanın bir bölümünden diğerine geçmesine izin veren “istasyonlar” oluşturulabilir: bireyin odası uyku, çalışma, giyinme ve oyun istasyonu gibi farklı alanlara ayrılabilir. 

1) Odadaki uyku istasyonunda mavi, lacivert, mor analog renk grubundan yararlanılabilir. Sakinleştirici bir etki yaratarak uykuyu fasilite eder. Bu istasyonundaki elektronik cihazlar en aza indirilmelidir. Yatmadan önce odadaki masa boş bırakılmalıdır, bu sayede uyku aktivitesini ve diğer gün olan sabah rutinini kolaylaştıracaktır. 

2) Çalışma istasyonu ise minimum dikkat dağıtıcı unsurla çevrelenmiş, temiz ve iyi organize edilmiş bir alandır. Bu istasyonda yaratıcılığı teşvik etmek için turuncu, zihinsel aktiviteyi uyarıp kas enerjisi üretmek için sarı renginden yararlanılabilir. Sarı ve turuncu renklerini dengelemek için bu renklerle birlikte gride kullanılabilir. Özellikle çocukların ekran ışığından olumsuz etkilenmemesi adına, çalışma masasına yansıyacak doğal ışığın arkadan alınması gerekir. 

3) Giyinme istasyonu: Bazı çocukların dokunsal uyaranlara hiposensitivite veya hipersensitivitesi olması veya alerjik problemleri dikkat dağıtan faktörler arasındadır. Dokunsal dikkat, çevresel özellikler arasında göz ardı edilmemelidir. Bu nedenle, kaşıntı hissi yaratan ürünlere alerjisi var ise kıyafetlere bu açıdan dikkat etmeniz önemlidir. Ayrıca çalışma ve uyku alanlarında kullanılan ürünlerin materyallerini de dikkatle seçebilirsiniz. 

BERNA BÜYÜKBAYRAK

KAYNAKÇA

  1. Leung AK, Hon KL. Attention-Deficit/Hyperactivity Disorder. Adv Pediatr. 2016;63(1):255-80.
  2. CAK HT, KARAOKUR R, ATASAVUN UYSAL S, ARTIK A, YILDIZ KABAK V, KARAKOK B, et al. Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu Olan Çocuklarda Motor Yeterlilik: Bilişsel Beceriler ve Belirti Şiddeti ile İlişkisi. Turk Psikiyatri Dergisi. 2018;29(2). 
  3. Gharebaghy S, Rassafiani M, Cameron D. Effect of cognitive intervention on children with ADHD. Physical & occupational therapy in pediatrics. 2015;35(1):13-23.
  4. ÖZDEMİR, Arş Gör Tülay. “TASARIMDA RENK SEÇİMİNİ ETKİLEYEN KRİTERLER.” Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 14.2 (2005): 391-401.
  5. Yalur, Refik. “GRAFİK TASARIMDA RENKLERLE DÜŞÜNME.” İdil Sanat ve Dil Dergisi 10.79 (2021): 478-493.

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz