Covid-19 Sonrası Rehabilitasyon

covid-19
covid-19 sonrası rehabilitasyon

Erg. Yeliz Ümüzlar

Bir çoğumuz yaz tatilini planlarken daha çok gezip sevdiklerimize sıkı sıkı sarılacağımız ve zaman geçireceğimiz, stres atacağımız bir dönem olarak düşünmüştük. Fakat kendimizi evlerde izole etmiş ve sürekli kendimizi dezenfekte ederken bulduk. Peki, COVİD-19 tanısı almış ve hastanelerde yoğun bakım ünitelerinde kalmak zorunda olan bireylerin günlük yaşam aktiviteleri nasıl etkilenmiştir? Ergoterapistlerin buradaki rolü nedir?

Yoğun bakım üniteleri, vital fonksiyonları bozulmuş ve yaşamsal risk taşıyan kritik hastaların kesintisiz 24 saat bakımlarının yapıldığı, yaşamsal desteğin verildiği ve ileri teknoloji ile donatılmış alanlardır. İçinde bulunduğumuz bu pandemi döneminde;  COVİD-19 tanısı almış bireylerin sayısı, hastane yatış sürelerinin artmasıyla da bireylerin hayati fonksiyonları ileri derecede etkilenmiş ve yoğun bakım ünitelerine ihtiyaç artmıştır.                              

Dünyanın birçok ülkelerinde yapılan çalışmalar, Covid-19 hastalığında esas solunum yolu problemlerine rastlandığına, buna ek olarak da nörolojik, bilişsel, kardiyovasküler ve psikiyatrik problemlere sıkça rastlandığı da saptanmıştır. Bu durum virüsün vücuttaki hemen hemen her organ sistemini tahrip edebileceğini ve bireyi her yönden etkileyeceğini  göstermiştir. İleri yaş ile birlikte hipertansiyon, diyabet, kalp hastalıkları başta olmak üzere komorbiditesi olan kişilerin bu dönemi şiddetli geçirmektedirler.

COVİD-19 ‘ a bağlı görülen bazı bozukluklara örnek vermek gerekirse;

  • Deliryum
  • Akut Bilişsel İşlev Bozukluğu
  • Dikkat Eksikliği
  • Uzaysal Algı Bozukluğu
  • Davranışsal Bozukluklar
  • Travma Sonrası Stres Bozukluğu
  • Yeme ve Yutma Problemleri

Tüm bu ve daha bilmediğimiz ortaya çıkan bozukluklar, hastanın yoğun bakımda  ve yoğun bakımdan taburcu olduktan sonra onun günlük yaşam aktivitelerine katılımını, bağımsızlığını ve yaşam kalitesini ciddi derecede etkilemektedir. Ayrıca hastanede durumlarının aniden kötüleştiğini fark edenler, komaya girmeden önce ölümlerini düşünenler ve uyandıklarında komonot gibi giyinmiş tıbbi ekibi karşısında gören bu hastaların akrabalarından da uzak olduğunu da göz önünde bulundurursak psikolojik açıdan da yıprandıklarını fark etmemek mümkün değil.

covid-19 sonrası

Dünya genelinde yoğun bakım ünitelerinde çalışan ergoterapistlerin sayısı diğer alanlar arasında daha seyrektir. Yoğun bakım ünitelerinde virüs ile yaşam mücadelesi verenler, özellikle de yaşlı bireylerde otonomi kayıpları, bası yaraları, kas kayıpları (atrofi) , bilişsel bozukluklar, beslenme ve solunum problemlerini meydana gelir. Bu tür problemlerin önlenmesi, azaltılması için bireylere hem yoğun bakımda hem de yoğun bakım sonrasında ergoterapi müdahalesi önerilmektedir.

 Yoğun Bakımda; ergoterapistlerin pandemi döneminde yoğun bakımdaki en temel rollerinden biri bası yaralarının önlenmesi ve yatak içi pozisyonlamanın sağlanmasıdır. Akciğer tutulumu olan entübe edilmemiş COVID-19 hastaları pozisyonlanırken özellikle yüzüstü pozisyonda konumlandırılması önerilmektedir. Ayrıca ergoterapistler bu süreç için bireylere ergonomik yastıklar da önerebilmektedir.

Yoğun bakım sonrası, bazı hastaların nefes almak, yemek yemek ve ya konuşma aktiviteleri ciddi derecede etkilenir. Örneğin; yoğun bakımda uzun süre kalan ve tüplerle beslendiklerinden dolayı bazı hastalar artık besinleri nasıl yutacaklarını ve ya çiğneyeceklerini bilmezler. Burada ergoterapistler diyetisyenler ile beraber çalışarak bireylere gerekli olan yutma rehabiliyasyonunda müdahalede bulunur.  Bunun dışında ergoterapistler gerekli olan  motor, kognitif, duyusal ve birey için gerekli olan çevresel düzenlemeleri yaparak günlük yaşam aktivitelere katılımı arttırmayı hedefler. Aşağıdaki görselde virüsü yenip odasında tedavisi devam eden bir hasta ile ergoterapistin tedavisindeki rolünü görebiliyoruz.    

        

covid-19 sonrası

           

covid-19 sonrası

Virüsü yenenler taburcu olur fakat rehabilitasyon süreci taburculukla bitmez. Bu bireylerin var olan sekellere bağlı olarak tekrar günlük yaşam aktivitelerine katılımları ve bağımsızlığın daha erken kazanılması için rehabilitasyon sürecinde ergoterapistlere ihtiyaç vardır.

DİĞER İÇERİKLERİMİZE GÖZ ATTINIZ MI?

Ergoterapi hakkında daha fazla bilgi için tıklayınız.

Diğer blog yazılarımıza ulaşmak için tıklayınız.

Diğer makalelerimize ulaşmak için tıklayınız.

100 başarılı ergoterapist serimiz için tıklayınız.

Ergoterapi Haber Ajansı (EHA) için tıklayınız.

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz