Çocuklarda Görülen Tuvalet Problemleri

İlknur Terdi’nin Kaleminden

Tuvalet problemi olan çocukların ebeveynlerinin çoğundan “Çocuğum tuvaletinin geldiğini söylemiyor.” “Çocuğum kıyafetine kaçırıyor.” ” Klozete oturmak istemiyor.” “Tuvaletini saklanarak yapıyor.” gibi ifadeler duyulmaktadır.

Peki tuvalet problemleri neden görülmektedir ve aileler bu durumda ne yapmalılar, nereye başvurmalılar?

Ergoterapinin hedeflerinden biri; bireyin bağımsızlığını sağlamak ve GYA’ lerine katılımını arttırmaktır. Günlük yaşam aktivitelerimizden biri olan tuvalet aktivitesinde yaşanan birtakım sorunlar günlük yaşamımızı birçok yönden kısıtlamaktadır. Ülkemizde çok bilinmese de Ergoterapistler tuvalet becerisine yönelik müdahale programları uygulamaktadır. Bu yazımda çocukluk dönemindeki tuvalet sorunlarından ve ergoterapi ile ilişkisinden bahsedeceğim.

Ebeveynler çocuklarının tuvalet eğitimine hazır olduğunu düşündüğünde eğitime başlarlar. Çocuklarda tuvalet eğitimi genellikle 2 – 2,5 yaşlarında başlamaktadır. Yapılan değerlendirmelerin sonucunda; anatomik, tıbbi açıdan herhangi bir problemi olmayan normal gelişim gösteren çocuklarda da tuvalet problemi görülmektedir. Yapılan çalışmalarda anatomik, tıbbi açıdan normal gelişim gösterse de tuvalet probleminin altında yatan başka nedenler olduğu saptanmıştır. 

Tuvalet probleminin nedenleri
Psikolojik problemler ( Ebeveynler arası kavga, akran zorbalığı gibi)
Emosyonel problemler (Örneğin stres, depresyondan kaynaklı tuvalet problemleri)
hastalık( Hastalığa eşlik eden veya ilacın yan etkisinden kaynaklı tuvalet problemleri)
Duyusal işlemleme problemleri
Beden farkındalığı problemi ( Beden farkındalığının olmamasından kaynaklı tuvaletinin geldiğinin farkında olmama, kıyafetini çıkarma, tuvaletini yapma gibi tuvalet rutinini tamamlayama)
Motor beceri problemleri ( Örneğin; kıyafetini çıkaramama, düğmeyi açamama ya da tuvalete yetişememeden kaynaklı kaçırma problemleri)

  Tuvalet problemlerinin altında yatan nedenlerden biri de duyusal işlemleme bozukluğudur. Yapılan araştırmalarda duyusal işlemleme ve tuvalet becerisi arasında ilişki olduğu belirtilmiştir.

Duyu Sistemleri

Koku Sistemi: Tuvalet ortamındayken oluşan kokudan dolayı tuvalet becerisinde problem oluşabilmektedir. Tuvaleti reddetme davranışı gibi.

Görsel Sistem: Klozete oturma, peçeteyi alma ya da dışkıyı görmeden kaynaklı gibi nedenlerden dolayı tuvalet aktivitesini tamamlayamayabilir.

Taktil Sistem(Dokunma): Klozete oturma, bezden rahatsız olma ya da dışkıdan, idrardan o histen rahatsız olmadan kaynaklı tuvalet problemleri oluşabilmektedir.

İşitme Sistemi: Tuvalet ortamındayken sesten kaynaklı kaçınma davranışı göstererek tuvaleti reddetme davranışı görülebilmektedir.

Tat Sistemi: Yeme problemlerinden kaynaklı tuvaletini yapmama, tutma, kaçırma gibi durumlar olabilmektedir.

Vestibüler Sistem: Dengemizi sağlayan sistemdir. Çocuk tuvalette otururken kendini güvende hissetmeyebilir, tuvalet problemlerine neden olabilir.

Proprioseptif Sistem: Uzaydaki konumuzu ve pozisyon hissini algılamayı sağlayan sistemdir. Beden farkındalığı için önemlidir. Bu nedenle tuvalet problemlerine yol açabilmektedir. 

İnteroseptif Sistem: Vücudumuzdan gelen his, tepkileri algılanmasını sağlar. Açlık, susuzluk gibi. Tuvalet ortamında da tuvaletinin geldiğini algılaması, hissetmesini sağlamaktadır.

Çocuklar ile iletişim kurmanın en güzel yollarından biri oyundur. Ergoterapistler; psikolojik, motor beceri, emosyonel problemlerden kaynaklı sorunları çocukla oyun yoluyla iletişim kurarak iyileştirmektedir. Örneğin; psikolojik terapi alırken oyun ile de kendini ve duygularını ifade etmesini sağlayarak katkı sağlamaktadır. Aynı zamanda duyusal işlemleme probleminden kaynaklı tuvalet problemlerinde, yapılan çalışmalarda duyu bütünleme terapisi ile ilgili olumlu sonuçlar elde edilmiştir. Ebeveynlerden alınan bilgi ve yapılan değerlendirmeler sonuncunda duyu sistemlerinde tespit edilen probleme ve duyusal entegrasyonu sağlamaya yönelik müdahale programı uygulamaktadır.

Ebeveynler ve öğretmenler (Okula giden çocuklar için) de uzmanlar ile iş birliği içinde olmalıdır. Çocuğun durumunu gözlemleyerek detaylı bir şekilde bilgilendirmelidir. İşbirliği içerisinde bir terapi uygulanmalıdır.

Konuyla ilişkili makalelerden bazıları aşağıda belirtilmiştir. Keyifli okumalar:)

https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/31006491/

https://docplayer-net.translate.goog/12002245-Brief-report-occupational-therapy-based-on-ayres-sensory-integration-in-the-treatment-of-retentive-fecal-incontinence-in-a-3-year-old-boy.html?_x_tr_sl=en&_x_tr_tl=tr&_x_tr_hl=tr&_x_tr_pto=sc

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz